Günümüzde teknolojinin gelişmesiyle birlikte dijitalleşme her geçen gün hızla büyümektedir. Bunun bir sonucu olarak kişiler, sahip oldukları olumlu ya da olumsuz birçok alışkanlığını ve davranışını sanal ortama taşımış, zamanlarının önemli bir kısmını dijital dünyada geçirmeye başlamıştır.
Bu dönüşüm, bireylerin günlük hayattaki eğlence anlayışlarını, hobilerini ve keyif aldıkları aktiviteleri gerçekleştirdikleri ortamları da değiştirmiştir. Bu değişimin yan etkilerinden biri olarak bazı bireylerde özellikle sanal kumar bağımlılığı ve bahis bağımlılığı gibi sorunlar ortaya çıkmaya başlamıştır.
Okuma Önerileri:
–Kaygı (Anksiyete) Bozuklukları Hakkında Bilinmesi Gerekenler
İnsanların kumar veya bahis oynamak için fiziksel olarak herhangi bir yere ya da kumarhaneye gitmek zorunda kalmadan; cep telefonlarından, tabletlerinden veya bilgisayarlarından kolaylıkla erişim sağlayabilmesi, bağımlılık riskini önemli ölçüde artırmıştır. Bu platformlara neredeyse saniyeler içinde ulaşılabilmesi, kontrol kaybını hızlandırarak kişilerin bu davranışa bağlılık geliştirme ihtimalini yükseltmektedir.
Sanal kumar, genellikle başlangıçta insanların vakit geçirdiği, günün yorgunluğunu attığı bir eğlence ya da oyun gibi görünse de zaman içerisinde uzun vadede kişilerin psikolojik, sosyal, profesyonel ve ekonomik yaşamlarını oldukça olumsuz ve derinden etkileyen bir bağımlılık haline gelebilir.
Bu yazıda sanal kumar ve bahis bağımlılığının ne olduğu, bu bağımlılığa sahip kişilerde hangi belirtilerle karşılaşılabileceği, bağımlılığa sebebiyet verebilecek faktörler, sanal kumar ve bahis bağımlılığının kişiler ile yakın çevreleri üzerindeki etkileri ve bu bağımlılıktan kurtulma yolları hakkında bilgilendirme yapılacaktır.
“Unutulmamalıdır ki bağımlılık, doğru tedavi ve profesyonel destek ile iyileşebilen bir rahatsızlıktır.“
Sanal Kumar Bağımlılığı Nedir?
Sanal kumar (bahis) bağımlılığı, kişinin internet üzerinden kumar, bahis gibi oyunları kontrolsüzce oynaması ve tüm olumsuz durumlara, maddi/manevi kayıplara rağmen oynama davranışını durduramadığı nöropsikolojik bir rahatsızlıktır. Davranışsal bağımlılıklar arasında yer alan bu bağımlılık türü oldukça güçlü etkiye sahiptir. Kişilerin finansal ve psikolojik olarak olumsuz etkilenmesine hatta yıkıma gitmesine sebebiyet verebilir. Ayrıca bu rahatsızlık bireyin günlük yaşamını, iş hayatını ve ilişkilerini ciddi şekilde etkileyebilir.
Kumar Bağımlılığı Belirtileri
Sanal kumar bağımlılığı genellikle zaman içerisinde ve sinsice gelişir. Oynayan kişi ya da çevresi bağımlı olmadığı düşünebilir. Ancak bazı belirgin davranış ve düşünce kalıpları kişinin bağımlılığına işarettir. Bunlar arasında; sürekli kumar oynama düşüncesi ya da isteği, devamlı olarak kaybedilen parayı yerine yine kumar oynayarak koyma çabası yani telafi davranışı, kumar oynamak için başkalarından borç alma ya da eşyalarını satma, aile ve arkadaşlardan uzaklaşarak onlarla geçirilen zamanlarda kumar oynama, maddi durumu ya da kumar oynama davranışı ile ilgili yalan söyleme ve gizleme davranışları, profesyonel hayatında performans düşüşü, stres/kaygı/depresyon artışı yer alır. Bu belirtilerin görüldüğü kişilerde sanal kumar (bahis) bağımlılığından bahsedebiliriz. Bu belirtiler ne kadar erken fark edilip müdahale edilirse bağımlı kişinin tedavi süreci o kadar hızlı ve başarılı olabilir.
Kumar Bağımlılığı Neden Olur?
Kumar bağımlılığın tek bir nedeni olmamakla birlikte genelde birden çok psikolojik, biyolojik ve çevresel faktörün birleşimi ile ortaya çıkar. Bunlardan bazılarına örnek verebiliriz Psikolojik nedenler arasında kişinin yaşadığı stres ve kaygılardan uzaklaşma çabası, depresyon, düşük özsaygı ve düşük öz kontrol; biyolojik nedenler arasında beynin ödün mekanizmasıyla ilgili meydana gelen değişimler, dopamin salgılanımındaki artış; çevresel nedenler arasında ise arkadaş çevresinde ya da ailede kumar oynama davranışı/bağımlılığı, özellikle online platformlara olan kolay erişim imkanı yer alır.
Sanal Kumar Bağımlılığı Nasıl Anlaşılır?
Kişiler genellikle sanal kumar bağımlılıklarını gizleme eğiliminde olurlar. Ancak çevresindeki kişilerin bu durumu fark etmesi ya da şüphelenmesine sebep olacak bazı davranış kalıpları mevcuttur. Kişi telefon, bilgisayar ya da tablette uzun süre özellikle de bahis sitelerinde vakit geçiriyorsa, sürekli olarak finansal sorunlar yaşıyor ve açıklanamayan maddi kayıplar veriyorsa, kişinin gizli tuttuğu hesap ya da harcamaları varsa, uyku düzeninde bozulmalar gerçekleşmişse, kişi sosyal çevresinden uzaklaşmış ve vaktinin çoğunluğunu bahis oynayarak geçiriyorsa, ilişkilerinde ve iş hayatında problemler yaşıyorsa sanal kumar bağımlılığından bahsedebiliriz. Bu noktada bağımlılık sahibi kişinin profesyonel destek alması oldukça önemlidir.
Kumar Bağımlılığının Zararları Nelerdir?
Kumar bağımlılığının zararları sadece finansal, maddi kayıplarla sınırlı değildir. Kişiler performanslarındaki düşüş sebebiyle işlerini kaybedebilir, aile/arkadaşlık/romantik ilişkileri zedelenebilir ya da kopabilir, yasal ya da hukuki sorunlar yaşayabilir, yaşanan stres ve kaygı nedeniyle sağlık problemleri deneyimleyebilirler.
Kumar Bağımlılığının Psikolojik Etkileri
Kumar bağımlılığının kişiler üzerinde finansal olduğu kadar psikolojik yan etkileri de mevcuttur. Kişiler depresyon, kaygı (anksiyete) bozukluğu, suçluluk ve özdeğersizlik duygusu, utanç, öfke problemleri ve olumsuz gidişat sebebi ile intihar düşünceleri yaşayabilir. Bu durumlar da kişinin ruh sağlığını ciddi düzeyde etkiler.
Bahis Bağımlılığı ve Ailenin Önemi
Bahis bağımlılığının farkındalık ve tedavi sürecinde aile bağımlı kişilerin mücadelesinde en önemli destek unsurları arasındadır. Aile desteği ile kişi kendini daha iyi hissetmekle birlikte iyileşebileceğine karşı özgüveni artar. Ailenin tedavi sürecinde uzman ile işbirliği ve kişiye destekleyici ortam oluşturması da tedavi sürecine katkıda bulunur. Bunun aksi durumda ise aile içinde yaşanabilecek çatışmalar kişinin bağımlılığına geri dönmesine ya da bağımlılıkta daha zor kopmasına sebebiyet verebilir.
Bahis Bağımlılığı Nasıl Engellenir?
Bahis bağımlılığının engellenebilmesindeki en temel ve önemli faktörler bağımlı kişinin sorununu farkıdalıkla kabullenmesi, iyileşmek istemesi ve profesyonel destek almasıdır. Bunların yanında kişinin kumar/bahis sitelerine erişimini kısıtlamak, finansal kaynaklarını ve finansal kaynaklara ulaşımını kısıtlamak, kişinin sağlıklı hobiler edinmesine yardımcı olmak ve kişiyi riskli ortam ve çevrelerden uzak tutmak oldukça önemlidir.
Kumar Oynayan Yakınınıza Nasıl Davranmalısınız?
Kumar oynayan yakına karşı öfkeyi direkt yöneltmemek, onunla çatışmak yerine sabırlı davranıp empati kurarak duygusal destek ortamı oluşturmak, maddi problemlerini tamamen çözmek yerine çözüm desteği sunmak ve profesyonel yardım almasına teşvik etmek gereklidir.
Kumar Bağımlılığıyla Nasıl Başa Çıkılır?
Kumar bağımlılığıyla başa çıkmadaki en önemli ve ilk faktör sorunu kabullenmektir. Ardından bu soruna sebep olan tetikleyiciler belirlenir ve kişinin hayatından, mümkün olduğunca, çıkarılır ve yerlerine alternatif sağlıklı alışkanlıklar geliştirilir. Tüm bunlara rağmen kumar oynamak için tetiklendiği zaman bu istekle başa çıkması için dürtü yönetimi teknikleri öğrenebilir. Aynı zamanda kişi alanında uzman bir kişiden ve destek gruplarından ya da YEDAM’dan destek alabilir.
Kumar Nasıl Bırakılır?
Kumarı, kumar bağımlılığını bırakmak zor olsa da imkansız değildir. Bu konuda farkındalık sağlandıktan sonra iyileşmek için net bir karar alınmalı ve bu yolda sabırlı bir şekilde istikrarla ilerlenmelidir. Kişinin kumar/bahis sitelerine erişimi kısıtlandırılmalı, maddi kaynakları kontrol altında tutulmalıdır. Sosyal destek ağı oluşturmak, hobiler edinmek, kişiyi kumar oynamaya iten ya da ona kumarı hatırlatan kişi, yer ve unsurlarda uzak durmak kumarı bırakma konusunda yardımcı olabilir. Ayrıca alanında uzman bir kişi ya da kurumdan destek almak da kumarı bırakmada en güçlü yardımcılardan biridir.
Kumar Bağımlılığıyla Mücadele Edenler için Öneriler
- Günlük tutarak hangi tetikleyicilerin, ortamların, anların ya da duyguların sizi kumar oynamaya yönlendirdiğini fark edin ve bunlardan uzak durun.
- Maddi kaynaklarınızı kontrol altına alın. Eğer bu noktada kontrolü sağlayamadığınızı düşünüyorsanız güvendiğiniz birinden yardım isteyin.
- Ruh ve beden sağlığınıza iyi gelen hobiler edinin.
- Sosyal destek gruplarına katılın.
- Psikoterapi desteği alın.
- Teknolojik alet kullanımızı kısıtlandırın.
- Kısa vadeli hedefler koyun ve başarılarınız için kendinizi takdir edin.
- Sürece karşı sabırlı ve istikrarlı olun.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
Evet, profesyonel terapi, kişinin çabası ve sosyal destek ile tedavi edilebilir.
Profesyonel destek, internete erişim kısıtlaması ve davranış değişikliği ile mümkündür.
Uzmanın gerekli gördüğü durumlarda psikiyatrik destek amaçlı ilaç kullanılabilir.
Psikolog veya psikiyatriste başvurulmalıdır.
Kişinin maddi, psikolojik, sosyal ve bunlardan kaynaklı fiziksel sorunları artarak devam eder.
Evet, doğru destek ve tedavi yöntemi ile mümkündür.
Güven problemlerine, finansal sıkıntılara ve iç çatışmalara sebep olabilir.
Kişiye ve kişinin sürecine göre değişkenlik gösterir; birkaç ay ile birkaç yıl arasında değişebilir.
Destekleyici, sabırlı, yargısız ama gerekli yerlerde sınırlayıcı bir yaklaşım sergilenmelidir.
Evet, etkili görülen bir yöntemdir.
